ET – Girdap Akımları Testi

Malzemenin kalınlığının ölçülmesi, yıpranmalarının tespiti, Girdap Akımı (ET – Eddy Current), Akustik Emisyonu, Kaçak-Basınç Testleri, Kalınlık veya Sertlik Testleri gibi yöntemler ile gerçekleştirilebilmektedir.

Bu metot elektriksel olarak iletken olan bütün malzemelerde (bakır, alüminyum, vb.) yüzey ve yüzey altı süreksizliklerinin tespiti için kullanılır. Girdap akımları muayenesi metodu ile ayrıca elektriksel iletkenlik veya manyetik geçirgenlik gibi özelliklere dayanarak malzemelerin sınıflandırılması da mümkündür. Bunlardan başka kaplama kalınlığı veya ince metal levhaların kalınlığı ölçümleri de yapmak mümkündür.

HT – Sertlik Ölçüm Testi

Bir parçanın veya malzemenin  çizilmeye veya plastik deformasyona karşı gösterdiği direncin ölçülebilmesi için yapılmaktadır. Test sonucunun yüksek bir değer çıkması, malzemenin plastik deformasyona veya basınç altında çatlamaya karşı dirençli olduğunu göstermektedir.
Bütün metallerde ve özellikle çelikte sertlik, soğuk sertleştirme ve ısıl işlem sonucu
geniş sınırlar içerisinde değişir. Bunun tersi olarak sertlik değerlerinden, malzemenin içyapı
durumu hakkında sonuçlar çıkarılabilir. Bu sebeplerden ötürü sertlik muayeneleri, çok
uygulanır.

Sertlik ölçme için genellikle kullanılan yönteme göre farklı cihazlar kullanılmaktadır:

Rockwell (HRC), Brinell (HB), Vickers (HV)

• Isıl işlemin uygulandığı malzemeler için ise Rockwell sertlik yöntemini kullanarak ölçüm yapan Rockwell cihazları kullanılmaktadır.
•  Metal veya metal olmayan malzemeler için Universal sertlik ölçüm cihazları kullanılmaktadır.
 Döküm ve çelik olan non-ferro metallerin sertlik ölçümü için  Brinell sertlik ölçüm cihazı kullanılmaktadır.
• Mikro Vickers sertlik cihazları ise Mikro sertlik ölçümü için  kullanılmaktadır.

MT – Manyetik Test

MANYETİK ( MT ) TEST HAKKINDA

Manyetik akım verilerek görünür ışıkta ve floro UV ışık altında sıvı ve toz malzemeler  olmak üzere değişik şekillerde kontroller yapılabilmektedir.

Bu test sadece ve sadece ferro manyetik (manyetiklenebilen-mıknatıslanabilen) malzemelere uygulanır. Yüzey ve yüzeyin hemen altında bulunan hataların tespitinde kullanılır.

Malzemenin kullanım yerine, sıcaklığına, geometrisine ve kontrol ortamına göre MT malzeme seçimi yapılır

Standardlar; TS EN 17638, TS EN 23278…

Manyetik yaparken; gün ışığında (min. 500 lüx)  kullanılan susuz yaş malzeme, toz malzemeler kullanılmaktadır. Ayrıca karanlık (max. 20 lüx ) ortamda ise flora ışımalı UV lamba altında susuz yaş ve toz malzemeler kullanılarak muayene yapabilme özelliklerine sahip ürünler mevcuttur.

RT – Radyografik Test

RADYOGRAFİK ( RT ) TEST HAKKINDA

Bu sistem; Atam Enerjisi yardımı ile X ve Gama ışınlarının malzemeye gönderilerek bir süreksizliğe çarpıp oradan normal malzemeden daha hızlı geçmesi ile negatif film ekranına yansıyan görüntü kontrastına bakılarak yoğunluğa göre hatanın bulunması yöntemine dayanır.

Radyoaktif dalgalar 360 derece yayınım yapar ve insan vücudunda çok zararlıdır. Çalışma esnasında işi hızlı yapıp hızlıca ışınlardan korunmak gerekir. Uzun süre maruz kalınmamasına dikkat edilmelidir.

Her malzemenin cinsine göre radyoaktif dalganın iletim hızı vardır. Bu seslerin malzemenin hacmine iletilmesiyle gözle görülemeyen hacimdeki hatalar rahatlıkla görülebilmekte ve tespit edilebilmektedir.

Standardlar: TS EN 444, TS EN 17636-1, TS EN 10675-1

Atam Enerjisi olarak en yaygın kullanılanlar; İridyum-İr 192, Selenyum-Se 75,  Cobalt-Co 60 ve X-Ray enerjileridir.

Bunların aktiviteleri/enerjileri Ci (Curie) olarak adlandırılır. Radyoizotopu kollanılsın veya kullanılmasın yarılanma ömrü vardır ve enerjisi her geçen gün düşmektedir. Kullanılacak enerji tipi malzeme kalınlığına göre seçilir. Kullanılan enerji çeşidi ve Ci miktarına, malzeme kalınlığına, mesafeye bağlı olarak  da filmin pozlama süresi belirlenir.  Enerjinin etki şiddeti mesafenin karesi ile ters orantılıdır.  Mesafe 2 birim artırılırsa enerji karesi kadar oranda düşmektedir.

Kurşundan imal edilmiş izotopun içinde bulunduğu bir kol ve sors yardımıyla izotop filmin tam karşı hizasına taşınır ve kaset içerisine konulan  filme belirli sürede enerji verilir. Daha sonra bu fimler 3 sıvıdan oluşan banyoda yıkanır ve kurutulduktan sonra ışık kaynağı önünde değerlendirmeye alınır.

Bu sıvılar Develeper, su, fixer ve tekrar su olmak üzere 4 aşamadan oluşur.

Film üzerinde meydana gelen renk konrastı farkı ile malzemedeki durum değerlendirilmektedir.

Filmin gerek kasetlenmesi ve gerekse bu banyolama işlemi karanlık loş kırmızı ışıklı banyo dediğimiz bir odada yapılmalıdır.  Gün ışığı, normal ışık, su, darbe alması film üzerinde ya deformasyonlara, filmin yanmasına veya da yanıltıcı görüntü ile görüntü kalitesinin düşmesine sebebiyet verecektir. Dolayısı ile kurallara uyulması gerekmektedir.

PT – Penetrant Test

PENETRANT ( PT ) TEST HAKKINDA

Görünür ışıkta ve floro UV ışık altında olmak üzere değişik şekillerdeki solüsyon sıvılar ile bu kontroller yapılabilmektedir.

Bu test ferro manyetik (manyetiklenebilen-mıknatıslanabilen) ve ferromanyetik olmayan  malzemelere uygulanır. Yüzey ve yüzeye açık hataların tespitinde kullanılır.

Sıvının birisi yüzey temizleyici, birisi penetrasyon sağlayıcı sıvı diğeri fon boyası olmak üzere çeşitlenir.

İlk olarak temiz bir yüzeye mor-kırmızı renklı sıvı uygulanır 10-15 dk beklenir sonra su veya selülozik tiner ile temizlenir ve 3-5 dk beklendikten sonra geliştrici fon boyası sprey şeklinde sıkılır ve 10-15 dk beklenir ardında açığa çıkan görüntüler Standardlar çerçevesinde değerlendirmeye alınır.

Standardlar; TS EN 3452-1, TS EN 23277…

PENETRANT ( PT ) ile MANYETİK (MT) TEST ARASINDAKİ İLİŞKİ

Malzemenin kullanım yerine, sıcaklığına, geometrisine ve kontrol ortamına göre PT malzeme seçimi yapılır.

Durum böyle iken birbirlerine avantajları vardır.

Bunlardan  bazıları; MT testi daha derin hataların tespitini sağlar, hassasiyet daha yüksektir. Manyetikleşme şartı vardır.

Ancak PT testinde daha yüzeysel hataların tespiti yapılırken manyetikleşme şartı olmadığından her türlü malzemeye uygulanabilmektedir.

TCDD Hatları NDT Kontrolleri

RAY VE RAYLI SİSTEMLERDE NDT KONTROLÜ

Ray Hata Örnekleri

  • 1 – Yatay ray başı çatlağı         
  • 2 – Dikey ray başı çatlağı
  • 3 – Ray ağı çatlağı
  • 4 – Daralma deliği (Lunker)
  • 5 – Delik çatlağı
  • 6 – Enine çatlak
  • 7 – Böbrek şekilli kusur
  • 8 – Kaynak

Ray Kaynak Hata Örnekleri

  • 1 – Yatay çatlak
  • 2 – Dikey çatlak
  • 3 – Enine çatlak
  • 4 Nüfuziyetsizlik (Emişmeme)
  • 5 – Tekli gözenek
  • 6 – Toplu gözenek
  • 7 – Lineer hatalar
  • 8 – Hacimsel hatalar

RAYLI SİSTEMLERDE NDT KONTROLLERİ

TT – Ultrasonik Kalınlık Ölçüm Testi

ULTRASONİK ( UT ) TEST İLE KALINLIK ÖLÇÜM, HATALARIN BULUNMASI VE YORUMLANMASI

İlk olarak ses iletim hızı, çapı, kalınlığı gibi tüm ölçüleri deneysel ve bilimsel olarak belirlenmiş olan kalibrasyon bloğu üzerinde cihazın kalibresi-ayarı yapılır.

Daha sonra hataların koordinatları, büyüklük ve çapları gibi bilgiler trigonometri dik üçgen prensibi ile yine aynı şekilde tüm ölçüleri belli olan özel referans yansıtıcıları olan bloktan alınan ekolar yardımıyla oluşturulan DAC EĞRİSİ çizilir ve bunun sayesinde malzeme içerisinde bilinmeyen bir hata veya bulgunun durumu belirlenerek yorumlanır.  Her hata bir bulgudur fakat her bulgu bir hata değildir.  Dolayısı ile alınan her görüntü UT Cihazının operatörünün uzmanlığı doğrultusunda iyi analiz edilip anında KABUL veya RED şeklinde yorumlanıp sonuçlandırılır.

ET – Girdap Akımları Testi

Malzemenin kalınlığının ölçülmesi, yıpranmalarının tespiti, Girdap Akımı (ET – Eddy Current), Akustik Emisyonu, Kaçak-Basınç Testleri, Kalınlık veya Sertlik Testleri gibi yöntemler ile gerçekleştirilebilmektedir.

Bu metot elektriksel olarak iletken olan bütün malzemelerde (bakır, alüminyum, vb.) yüzey ve yüzey altı süreksizliklerinin tespiti için kullanılır. Girdap akımları muayenesi metodu ile ayrıca elektriksel iletkenlik veya manyetik geçirgenlik gibi özelliklere dayanarak malzemelerin sınıflandırılması da mümkündür. Bunlardan başka kaplama kalınlığı veya ince metal levhaların kalınlığı ölçümleri de yapmak mümkündür.